शहरबाट टाढा हरियालीले घेरिएको एउटा गाउँ थियो। त्यहाँ पुग्नै आफैँमा एउटा यात्राजस्तै लाग्थ्यो—पहिला छ घण्टा कच्ची सडकमा कारमा अनि फेरि डेढ घण्टा उकालो–ओरालो हिँडेर मात्र पुगिन्थ्यो। काठमाडौँमा हुर्किएका कसैलाई यो गाउँ देख्दा मानौँ पुराना समयमै फर्किएजस्तो लाग्थ्यो। न त मोबाइलको टावर न पक्की बाटो। गाउँ अझै पनि सय वर्ष अघिको लयमा बाँचिरहेको जस्तो लाग्थ्यो। गाउँमा एउटा मात्र पसल थियो। त्यहाँ चाउचाउ बिस्कुट नुन तेल चिया पत्ती जस्ता आधारभूत सामान पाइन्थे। किताब कापी कलम चाहिँ खोजेर पनि भेटिँदैन। बेलुकीपख त्यो पसल गाउँकै चौतारी बन्थ्यो जहाँ बुढा–बुढी र बाँकी मान्छेहरू जम्मा भएर गफ गर्थे। कहिले गीत गाउने कहिले जीवनको गुनासो पोख्ने। करिब साठीवटा घर भएको गाउँ घरहरू पनि टाढा–टाढा वनभित्र वा डाँडाको छेउमा फैलिएका। गाउँमा अधिकांश मर्दहरू बाहिरै थिए—विदेशमा पसिना बगाउँदै वा काठमाडौँमा काम गर्दै। घरमा बुढीआमा बुहारी र छोरीहरू मात्रै। युवाहरू नहुँदा गाउँ सुनसान जस्तो देखिन्थ्यो। तर त्यहाँको खोलो भने एकदमै चञ्चल मानौँ गाउँकै सबैभन्दा जवान आत्मा। उसकै कलकल आवाजले गाउँमा जीवन थप्थ्यो। गाउँको एक मात्र रत्न भनेकै त्यहाँको विद्यालय थियो। पन्ध्र वर्षअघि बाहिरबाट आएका एकजना सहयोगीले दान संकलन गरेर बनाइदिएको विद्यालय। अझै पनि त्यही दानको भरमा चलिरहेको। पुरै विद्यालयमा जम्मा १७ जना विद्यार्थी।
छ देखि नौ कक्षा सम्म केही विद्यार्थी तर दश कक्षा भने खाली। यस विद्यालयमा पढाउने एउटी मात्र महिला शिक्षक थिइन्। गाउँकै पढेकी महिला नाम त सबले म्याडम भनेर मात्र बोलाउँथे। उनका श्रीमान विदेशमा थिए र छोरा काठमाडौँमा जागिर खाँदै। गाउँका बुढाबुढीहरूलाई पढाई गरेर राम्रो कमाइ गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण उनका छोरामै देखिन्थ्यो। म्याडमले दश वर्षदेखि निरन्तर पढाइरहेकी थिइन्—बिना तलब बिना अपेक्षा। यिनै म्याडमसँग मेरो भेट भयो। म गाउँमा सरुवा भएर आएको शिक्षक थिएँ। सुरुमा उहाँलाई भेट्दा मनमा एक किसिमको हल्का डर थियो—कस्तो स्वभाव होला कसरी मिल्ने होला भन्ने। ” त्यो हाँसोमा एउटा मिठास थियो जसले मलाई गाउँको कठोर जीवनमा पनि कोमलता छरिदियो। म्याडमले पढाउने शैली विद्यार्थीप्रतिको माया अनि गाउँसँगको निस्वार्थ प्रेमले मलाई गहिरो प्रभावित गर्यो। म पनि सहरको जीवन बिर्सेर यस्तै गाउँमा आफूलाई मिसाउँदै गएँ। विद्यालयको करिब पाँच जना कक्षा ९ का विद्यार्थीमा पढ्ने चाहना देखिन्थ्यो। उनीहरूलाई पढाउँदा म्याडमको आँखामा चमक देखिन्थ्यो। कहिलेकाहीँ हामी दुवैजना बेलुकी खोलाको किनारमा बस्न पुग्थ्यौँ। गाउँ चुपचाप हुन्थ्यो तर खोलोले हाम्रा कुरा सुन्थ्यो। उनले कहिले आफ्ना बाल्यकालका सपना सुनाउँथिन् कहिले छोरा विदेशमा बस्दा महसुस हुने खालीपन। म पनि आफ्नो शहरको व्यस्त जीवन अधुरा सपना र भविष्यका डरहरू सुनाउँथेँ।
यी कुराकानीमा अनौठो न्यानोपन थियो। यो न त प्रेमको ठूला घोषणाले भरिएको थियो न त कुनै वाचा–प्रतिज्ञाले। तर हाम्रो बीचमा एउटा अदृश्य डोरी जस्तो तानिँदै थियो—बुझाइ आदर र सामिप्यताको डोरी। गाउँ साँच्चै कठिन थियो—न बाटो न सजिला सुविधा। तर यहीँको वातावरण सरल मानिस अनि म्याडमको साथले त्यो कठिनाई पनि मीठो लाग्न थालेको थियो। 👉 Click Here for Full Story
